W.Minh Tuan
Ở Nhật, trên các đường phố luôn luôn có các biển báo “Phạt 2000 yên nếu bạn hút thuốc lá trên đường phố”, nhưng tôi chưa thấy ai bị phạt bao giờ cả. Chỉ thấy có sự nhắc nhở thôi.
Ở ga tầu điện Shinagawa, một trong các ga tàu điện lớn nhất ở Tokyo, tôi thường thấy 2 ông già mặc áo phản quang, tức là áo của nhân viên Ủy ban quận Shinagawa, họ cầm trên tay một cái gạt tàn thuốc lá. Khi nhìn thấy ai đó hút thuốc lá trên đường phố ở trong khu vực ga Shinagawa đó, 2 người già này đến bên cạnh người hút thuốc lá đó, lịch sự nói:
-Dạ thưa, ở đây cấm hút thuốc lá. Xin anh cho điếu thuốc lá của anh vào cái gạt tàn này ạ, để chúng tôi tiêu hủy đi ạ.
Người hút thuốc lá thường giật mình, và nói xin lỗi, rồi dập tắt lửa ở đầu điếu thuốc lá, rồi đưa cái đầu mẩu thuốc lá đó vào cái gạt tàn trên tay hai ông già nhân viên Ủy ban quận đó.
Hai ông già đó nói:
-“Dạ, xin cảm ơn anh ạ”, rồi họ đóng cái hộp gạt tàn đó lại, và tiếp tục đi chỗ khác tuần tra phát hiện việc vi phạm hút thuốc lá trên đường phố.
Đôi khi tôi nhìn thấy người hút thuốc lá có thái độ khó chịu khi bị nhắc nhở như vậy, người đó chưa dập tắt điều thuốc lá ngay, mà còn rít thêm mấy hơi nữa, rồi mới chịu dập tắt điếu thuốc lá, và rồi mới chịu đưa điếu thuốc vào cái gạt tàn của 2 nhân viên công lực đó. Nhưng hai nhân viên công lực đó không tức giận, vẫn kiên nhẫn, lịch sự chờ, không hề có to tiếng cãi cọ, không hề có phạt.
Ở Nhật, các nhân viên hướng dẫn giao thông cho các cháu học sinh nhỏ đi bộ đến trường và về nhà, tuần tra phát hiện người vi phạm hút thuốc lá trên đường phố, người vứt rác bãi bãi, người đỗ xe ô tô sai trái ở nơi cấm đỗ xe, hoặc làm công việc tuần tra an ninh ở các khu dân cư, khu phố, làng, xã, thường là những người Tình nguyện viên, người già về hưu, ông già, bà già, có thời gian rảnh rỗi, họ đăng ký với Ủy ban Quận, Huyện, để làm các công việc Tình nguyện viên giữ gìn trật tự công cộng đó, và công việc của họ chủ yếu là nhắc nhở người vi phạm, lịch sự, kiên nhẫn, chứ không phạt, không hùng hổ mắng mỏ, cãi cọ với người vi phạm.
Những người vi phạm sau khi được nhắc nhở, thường có ý thức công cộng tốt hơn, và có thái độ sửa chữa tốt hơn là bị phạt.
Nếu bị phạt, thì người dân thường chỉ tuân thủ luật pháp khi nhìn thấy nhân viên công lực. Còn nếu không có nhân viên công lực, thì người dân không tôn trọng luật pháp, không tự giác tuân thủ pháp luật.
Nhưng nếu được nhắc nhở lịch sử, tử tế, thì người dân thường có ý thức tự giác, tự nguyện tôn trọng luật pháp tốt hơn.
Muốn giáo dục nhân dân có ý thức tôn trọng luật pháp tốt hơn, thì luận pháp nên mang tính hướng dẫn, nhắc nhở, nhân đạo, chứ không nên mang tính nghiêm khắc, phạt nặng.
Nghiêm khắc phạt nặng chỉ làm người dân tìm cách trốn tránh luật phát, thù ghét luật pháp, và chỉ tuân thủ luật pháp khi có công an, cảnh sát. Còn nếu không có công an, cảnh sát, thì người dân phỉ nhổ vào luật pháp, người dân thù ghét luật pháp, thù ghét cảnh sát, công an, thù ghét Nhà nước, thù gét Chính phủ, thù ghét người người có quyền lực. Và khi có bất cứ cơ hội nào để phỉ nhổ vào luật pháp, phỉ nhổ vào cơ quan công quyền, là người dân vô cùng hạnh phúc làm cái quyền tự do vô luật pháp đó.
Đồng chí Tổng bí thư Tô Lâm đã từng nói luật pháp nên có tính khích lệ, động viên, chứ không nên có tính ép buộc, phạt nặng.
Thế nhưng trong thực tế, câu nói hay đó của đồng chí Tổng bí thư Tô Lâm chưa thấy được thực hiện, mà chỉ thấy Nhà nước Việt Nam ta, cảnh sát, công an Việt Nam ta làm ngược lại, là PHẠT THẬT NẶNG, phạt KHÔNG CẦN LẬP BIÊN BẢN, khiến cho nhân dân Việt Nam luôn luôn thù ghét cảnh sát, thù ghét công an, thù ghét Nhà nước Việt Nam, thù ghét đảng cộng sản Việt Nam, thù ghét lãnh đạo Việt Nam, không mấy ai có ý thức tự nguyện, tự giác thực hiện, tuân thủ luật pháp, mà chỉ có ý thức lẩn trốn luật pháp, luồn lách luận pháp, phỉ nhổ vào luật pháp.
Nghiêm khắc phạt nặng chỉ làm cho bầu không khí xã hội nghẹt thở, căng thẳng, nhân dân thù ghét chính quyền, chứ hoàn toàn không làm cho ý thức tuân thủ luật pháp của nhân dân tăng lên gì cả.
Bộ Công an Việt Nam hãy thử làm một chiến dịch “CHỈ NHẮC NHỞ” nhẹ nhàng, lịch sự người vi phạm, mà không phạt, làm thử trong cả nước trong 3 tháng thử xem, xem ý thức tự giác tuân thủ luật pháp của nhân dân Việt nam có tốt hơn không, và bầu không khí xã hội của xã hội Việt Nam có dễ thở hơn không, tình cảm của nhân dân đối với đảng, đối với Nhà nước có tốt hơn không?
Và thay vì Phạt Thật Nặng, thì chỉ phạt nhẹ cho có tính nhắc nhở, ví dụ phạt 25.000 đồng với tất cả các lỗi vi phạm giao thông mà không nghiêm trọng, không gây tai nạn giao thông, và chỉ cần XÉ VÉ PHẠT, không cần lập biên bản, nhưng chỉ 25.000 đồng/ 1 vé, người vi phạm ký vào Vé phạt, Vé phạt chỉ viết tên, và số xe của người vi phạm là đủ, không cần lập biên bản vi phạm mất thời gian, lãng phí tiền bạc, thời gian của nhân viên công lực.
Bộ Công an Việt Nam hãy thử làm như thế thử xem trong 3 tháng.
Hãy chuyển biến nước Việt Nam từ một nước Luật pháp Hà khắc, Xã hội nghẹt thở, Căng thẳng, thù ghét, trở thành một đất nước, một xã hội đầy tính nhân đạo, đầy tình người tử tế, đầy quan hệ Quan-Dân đẹp đẽ như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: Nhà nước của dân, Do dân, Vì dân, không phải Nhà nước của quan, do quan, vì quan.///